Kayısının Besin Değeri

Kayısının Besin Değeri
Kayısı insan sağlığı bakımından önemli bir işleve sahiptir. Yaş ve kuru
kayısı yüksek düzeyde A vitamini, şeker, diyet lifi, potasyum, kalsiyum ve fosfor
içermektedir (Çizelge 12). Kuru meyveler içerisinde en yüksek A vitamine sahip
meyve, kuru kayısıdır. 100 g kuru kayısıda yaklaşık 10.000-12.000 IU A vitamini
bulunur (Yücecan 1994, Pala ve ark 1994).
Yaş meyvede çağla döneminde yüksek olan C vitamini (10 mg/100 g)
meyvenin olgunlaşması ile birlikte azalmaktadır (1 mg/100 g) (Açkurt 1999).
Kayısının İnsan Sağlığı Bakımından Önemi
Kayısı, insan vücudunun günlük enerji ve protein gereksiniminin
karşılanmasında çok az katkıda bulunmakla birlikte mineral maddelerden;
potasyum, fosfor, kalsiyum ve demir ile A vitamince (β-karoten) zengindir. Bir
antioksidan olan A vitamini üreme ve büyümede enfeksiyonlara karşı hayati
öneme sahiptir. A vitamini, organizmanın ve sağlıklı hücrelerin direncini artırarak
kansere karşı koruyucu görevi yapmaktadır. Bu koruyucu aktivite sigara ve alkol
kullananlar için daha da önemlidir (Yücecan 1994, Açkurt 1999).
A vitaminin öncül maddesi olan β-karoten vücudu ve organları saran epitel
doku, göz sağlığı, kemik, diş gelişmesi ve endokrin bezlerinin çalışması için
gereklidir. Bu görevlerinden başka A vitamini, vücut direncinin artmasında önemli
rol oynar. Diğer taraftan bir antioksidant olan β-karoten vücudumuza giren kanser
yapıcı birçok maddeyi zararsız hale getirmektedir. Ayrıca A vitamini,
organizmanın ve sağlıklı hücrelerin direncini artırarak kansere karşı koruyucu
görevi yapmaktadır. Bu koruyucu aktivite sigara ve alkol kullananlar için daha da
önemlidir (Otlu ve ark. 2008).
Diğer taraftan A vitamini kuru kayısının yaşlanmayı geciktirici, kan yapıcı
bir besin olduğu, güzel bir cilt ve saça olumlu etki yaptığı bildirilmektedir.
Çizelge 100 g yaş ve kuru kayısının besin değeri
Bileşenler Birim Yaş Kuru Bileşenler Birim Yaş Kuru
Su g 86.4 30.9 Pentotenik
asit
mg 0.2 0.5
Enerji kcal 48 241 Vitamin B6 mg 0.05 0.1
Enerji kJ 201 1009 Toplam Folat mcg 9 10
Protein g 1.4 3.4 Choline mg 2.8 13.9
Toplam yağ g 0.4 0.5 Betain mg 0.3
Kül g 0.8 2.6 Bata karoten mcg 1094 2163
Karbohidrat g 11.1 62.6 Vitamin A IU 1926 3604
Diyet lifi g 2.0 7.3 Vitamin E mg 0.9 4.3
Toplam
şeker
g 9.24 53.4 Vitamin K mcg 3.3 3.1
Sakkaroz g 5.9 7.9 Aminoasitler
Glikoz g 2.4 33.1 Triptofan g 0.015 0.016
Fruktoz g 0.9 12.5 Treonin g 0.047 0.73
Nişasta g 0.4 Izolösin g 0.041 0.063
Mineraller Lösin g 0.077 0.105
Kalsiyum mg 13 55 Lizin g 0.097 0.083
Demir mg 0.4 2.7 Metiyonin g 0.006 0.015
Magnezyum mg 10 32 Sistetin g 0.003 0.019
Fosfor mg 23 71 Fenilalenin g 0.052 0.062
Potasyum mg 259 1162 Trozin g 0.029 0.039
Sodyum mg 1 10 Valin g 0.047 0.078
Çinko mg 0.2 0.4 Arjinin g 0.045 0.066
Bakır mg 0.08 0.3 Hisdinin g 0.027 0.047
Manganez mg 0.08 0.2 Alanin g 0.068 0.110
Selenyum mcg 0.1 2.2 Aspartik asit g 0.314 0.937
Vitaminler Glutamik asit g 0.157 0.188
Vitamin C mg 10 1.0 Glisin g 0.040 0.070
Thiamin mg 0.03 0.02 Prolin g 0.101 0.821
Riboflavin mg 0.04 0.07 Serin g 0.083 0.087
Niasin mg 0.6 2.6
Kaynak: USDA 2011
Kayısının mineral maddeler bakımından sodyumca fakir, potasyumca zengin
olması nedeniyle kalp yetmezliği, hepatit ve siroz tedavisinde tavsiye edilen bir
besin olduğu belirtilmektedir.
Kuru kayısının beslenme ve sağlık açısından en önemli bileşiklerinden birisi
de diyet lifidir. Kuru kayısının 100 g’da yaklaşık olarak 7–24 g diyet lifi bulunur.
Diyet lifi kabızlık, irritabl kolon sendromu, apandisit, hemoroid, diş hastalıkları,
şişmanlık, şeker hastalığı, kroner kalp hastalıkları ve klon kanseri gibi
hastalıkların oluşum riskini azaltmakta, bağırsakların düzenli çalışmasını
sağlamaktadır. Yetişkin bir insanın günlük diyet lifi gereksinimi ise 25 gramdır.
Diyet lifi sindirim sistemimizdeki enzimler tarafından hidrolizlenemeyen
polisakkarit ve lignin gibi bileşiklerden oluşmaktadır (Ural 1995).
Son yıllarda gelişmiş toplumların beslenmesinde et, yağ, şeker ve un
bakımından zengin, diyet lifi bakımından fakir yiyecekler ağırlık kazanmıştır.
Bağırsak kanseri kentleşme oranı yüksek toplumlarda en sık görülen kanser
çeşididir. Kentlerde ve sürekli oturarak çalışma zorunda kalan kişilerin yemek
alışkanlıklarında değişiklik yapmaları, sağlık açısından büyük önem taşımaktadır.
Sağlıklı beslenme için gerekli günlük posa ihtiyacı özel hazırlanmış yapay
yiyeceklerden karşılanabileceği gibi, yaş ve kuru kayısı tüketilerek de sağlanabilir.
Üstelik bir meyve olarak kayısı, içerdiği zengin vitamin ve mineral maddeler
nedeniyle alternatiflerine göre daha avantajlıdır (Tajima ve ark. 1985, Vasallo ve
ark. 1994, Kampman ve ark. 1994).